Czy plastik szkodzi? O plastiku i stali nierdzewnej, czyli co nas truje a co nie?

Czy plastik szkodzi?

Na rynku dostępnych jest obecnie całe mnóstwo plastikowych produktów (nie tylko dla dzieci), m.in. opakowań do przechowywania żywności czy buteleczek. Każdy z nas jest otoczony plastikiem we wszelkich formach (jest w końcu zdecydowanie tańszy od np. stali nierdzewnej). Ale jednocześnie słyszymy często o tym, jaki ten plastik nieekologiczny, sztuczny, czasem nawet toksyczny. Czy plastik szkodzi nam naprawdę (przecież plastik chyba nikogo jeszcze nie zabił!)? A jeśli tak, to dlaczego?  No i w końcu – czym go zastąpić, jest w ogóle jakaś alternatywa? Na te pytania postaram się dokładnie i wnikliwie odpowiedzieć poniżej. Jest bardzo wiele informacji do przekazania, na początek więc kilka krótkich informacji i faktów odnośnie stali nierdzewnej i plastiku.

O plastiku, czyli polimerach i innych monomerach

Plastik to potoczne określenie wszelkiego rodzaju tworzyw sztucznych. Tworzywa sztuczne to z kolei materiały składające się z polimerów, czyli długich, powtarzających się łańcuchów cząsteczek – monomerów. To właśnie tym długim łańcuchom plastik zawdzięcza swoje właściwości (może przybierać tysiące dowolnych form, kształtów, kolorów), jednak także one odpowiedzialne są za jego wady – przede wszystkim bardzo długi czas rozkładu, przez co zalega on tysiące lat na składowiskach odpadów lub ląduje w oceanach. Rzadko trafia do recyklingu, który jest z kolei kosztowny, a plastik poddany temu procesowi traci wiele swoich właściwości. Często też zostaje przerobiony na coś, co już recyklingowi nie podlega. Może on natomiast bez trudu zostać poddany spalaniu w specjalnych spalarniach – ale nigdy w domach, gdyż plastik spalany w niskiej temperaturze wydziela silnie trujące związki! Spalarni takich wciąż jednak w naszym kraju brakuje. Co więcej, wiele rodzajów polimerów wydziela szkodliwe substancje (szczególnie po podgrzaniu lub kontakcie z detergentami!), przypominające w swojej strukturze hormony, które negatywnie oddziałują na nasze zdrowie. Więc czy plastik szkodzi? Pomimo, iż jest funkcjonalny i użyteczny, z pewnością nie jest ekologiczny ani bezpieczny.

O BPA i innych toksynach

Skoro już wiemy, czy plastik nam szkodzi -pozostaje pytanie jak. Czy są na to w ogóle jakieś dowody? Owszem, są. Na pewno większość z Was słyszała o szkodliwości BPA. To jedna z toksyn uwalniająca się do pożywienia z plastikowych opakowań. Przeprowadzono na jej temat już ponad 200 badań naukowych! Czym jest BPA i czy to jedyna szkodliwa substancja, która przedostaje się z plastiku do naszych organizmów?

BPA, czyli Bisfenol A to… uwaga: 4,4′-(propane-2,2-diyl)diphenol, czyli związek organiczny z grupy fenoli stosowany do produkcji tworzyw sztucznych. Jest m.in. składnikiem płyt CD, telefonów komórkowych, części samochodowych i plastikowych opakowań. Istnieją przypuszczenia, że BPA może przyczyniać się do powstawania niektórych chorób, takich jak rak, cukrzyca, otyłość czy choroby serca. Już od 2007 roku, kiedy to badania nad BPA stały się coraz bardziej intensywne, rządy wielu krajów (np. w 2010 rząd Danii), a także amerykańskie koncerny zakazują używania BPA w procesie produkcji opakowań z tworzyw sztucznych. Dlaczego BPA jest szkodliwe dla naszego organizmu? Ponieważ stanowi formę syntetycznego estrogenu (xenoestrogen), co oznacza, że w organizmie człowieka może łączyć się z receptorami odpowiedzialnymi za wiązanie naturalnego estrogenu. Jest więc oczywiste, że „udając” nasz własny hormon, zakłóca prawidłową pracę naszego organizmu na wiele nie do końca jeszcze zrozumianych sposobów.

Jak już wspomniano, wykonano ponad 200 badań nad wpływem BPA na nasze zdrowie. Większość z nich była wykonywana na zwierzętach, przez co nie ma jeszcze niezbitych dowodów na to, że substancja ta negatywnie wpływa na organizm ludzki (dlatego też użycie BPA jest nadal dozwolone w wielu krajach, m.in. w Polsce!). Z doświadczenia jednak wiadomo, że najczęściej to, co szkodzi laboratoryjnym myszom, szkodi też człowiekowi. A wyniki badań są dość jednoznaczne, a właściwie jednoznacznie negatywne. Co więcej, wykazano, że dość dobrze poznany już Bisfenol A może nie być jedyną szkodliwą substancją uwalnianą do żywności z plastikowych opakowań… może być ich znacznie więcej. Okazuje się, że ogólnie panująca opinia, że otacza nas szkodliwa chemia może być prawdziwa… Sprawdź, co mówią naukowcy! 

ALTERNATYWY: DLACZEGO WŁAŚNIE STAL NIERDZEWNA?

Skoro więc otacza nas chemia, to jak się przed nią uchronić? Wiadomo, że nie jesteśmy w stanie w 100% jej uniknąć. Możemy jednak zrobić wszystko, co w naszej mocy – możemy zmianiać świat małymi krokami (inaczej się chyba nie da), zaczynając od siebie. Czym więc zastąpić plastikowe opakowania i buteleczki? Są dwie główne alternatywy – szkło oraz jeszcze mało popularna na naszym rodzimym rynku stal nierdzewna. Co do szkła, nie muszę chyba nikogo przekonywać, że jest to ekologiczny i bezpieczny materiał dla butelek czy opakowań. Ma jednak jedną wadę – tłucze się, co stanowi niebezpieczeństwo dla małych dziecięcych rączek (i nie tylko). Dlatego polecamy z całego serca buteleczki dla dzieci ze stali nierdzewnej – bo to właśnie dzieci, jak było wcześniej wspomniane – ze względu na małą masę ciała i częsty kontakt z plastikowymi butelkami, są narażone na negatywny wpływ szkodliwych substancji. Kiedyś używano szklanych butelek, które w tym względzie były zdecydowanie bardziej bezpieczne. Dziś jednak istnieje kolejna alternatywa, czyli właśnie stal nierdzewna.

Stale nierdzewne to stopy żelaza, których charakterystyczną cechą jest zawartość chromu nadającą stali odporność na rdzę i inne uszkodzenia. Stal nierdzewna stosowana jest m.in. w przemyśle chemicznym, energetycznym, czy w budownictwie, ale przede wszystkim ze wzlędu na swoje właściwości – w przemyśle spożywczym. Wynalezienie stali nierdzewnej na przełomie XIX i XX wieku, tak jak w przypadku wielu innych odkryć, miało korzenie w przemyśle zbrojeniowym (później zaczęto jej jednak używać do wyrobu sztućców). Warto zaznaczyć, że angielska nazwa stali nierdzewnej to „stainless steel”, czyli stal „niebarwiąca”, „nieplamiąca” (nie „rustless steel” – czyli dosłownie stal nierdzewna). Podreśla to fakt, że jest nie tylko odporna na korozję, ale także nie wchodzi w reakcje z innymi substancjami, kwasami, płynami. Nie odbarwia się, jest trwała.

Obecnie stal nierdzewna jest materiałem coraz bardziej popularnym. Oto powody tej popularności:

  • Jest materiałem bardzo trwałym, a przez to ekonomicznym

-     miną lata, zanim stal nierdzewna ulegnie zużyciu (prawdopodobnie zanim to się stanie, dany produkt wyjdzie już z mody lub zostanie zastąpiony nową technologią – wówczas powinien trafić do recyklingu);

-     stal nierdzewna jest odporna nie tylko na rdzę, ale także na uszkodzenia mechaniczne i wysokie temperatury, przy czym zawsze zachowuje swoje właściwości i bardzo długo wygląda jak nowa (znacznie dłużej niż plastik!) – to nie tylko ekologia, ale także oszczędność;

-     w przeciwieństwie do obecnego trendu tworzenia praktycznie jednorazowych produktów, szybko psujących się i tracących swoje właściwości – produkty ze stali nierdzewnej są stworzone z przeznaczeniem do długiego użytkowania.

  • Jest materiałem bezpiecznym, higienicznym, posiada nawet właściwości bakteriobójcze

-     jest używana w szpitalach (np. narzędzia hirurgiczne) oraz w przemyśle spożywczym;

-     żadne substancje nie przedostaną się do żywności, ani płynu;

-     stal nierdzewna utrzymuje czystość wody, a także wszystkich płynów mających z nią kontakt;

-     jest często stosowana w przemyśle spożywczym (ze względu na odporność na korozję oraz trwałość). Zaleca się stosowanie pojemników na produkty spożywcze, które są odporne na oddziaływanie żywności, jak również są w dobrym stanie – nie pękają, nie łuszczą się itp. Stal nierdzewna doskonale spełnia te wymagania. Ponadto nie przekazuje niepożądanych zapachów, nie wpływa na smak produktów, nie oddziałuje na kolor.Należy zaznaczyć, że nierdzewna stal jest całkowicie bezpieczna dla ludzkiego zdrowia. Nie stwierdzono niepożądanego, negatywnego oddziaływania na produkty żywnościowe, napoje czy pitną wodę.

-     stal nierdzewna charakteryzuje się wyjątkową łatwością czyszczenia.

  • Jest jednym z najbardziej ekologicznych materiałów

-     stal nierdzewna jest trwała i łatwa w czyszczeniu – jest przez to nie tylko praktyczna, ale także przyjazna środowisku; do czyszczenia nie są potrzebne środki chemiczne, nie są więc uwalniane do środowiska szkodliwe substancje;

-     stal nierdzewna może zostać w 100% poddana recyklingowi; ocenia się, że aż 50-60% produktów ze stali nierdzewnej pochodzi właśnie z recyklingu;

-     nawet, gdy stal nierdzewna nie zostanie poddana recyklingowi, w przeciwieństwie do plastiku nie ma ona negatywnego wpływu na środowisko (np. glebę, wodę).

Butelki wielorazowego użytku kontra butelki plastikowe – sprawdź jak możesz zaoszczędzić i chronić naszą planetę!

Jaką więc buteleczkę wybrać? My polecamy bezpieczne, ekologiczne i trwałe buteleczki Kid Basix;) Ale wybór należy do Was! 

A jeśli zdecydowałeś się już na butelki od Kid Basix, sprawdź, gdzie możesz je kupić  :-)